Wat is Cultureel Marxisme?

Weleens gehoord van de term “Cultureel Marxisme”? Het is ontstaan uit de theorieën van een groep invloedrijke filosofen die bekend staan als de filosofen van de Frankfurter Schule.

Zij waren teleurgesteld in het socialisme (communisme) van hun tijd, omdat het geen welvaart en vooruitgang bracht zoals ze hadden gehoopt. Ze waren ook teleurgesteld dat er geen wereldwijde revolutie heeft plaatsgevonden door het proletariaat/arbeidersklasse zoals Karl Marx ‘wetenschappelijk’ had bewezen dat die eraan zou komen. Hierop hebben ze Karl Marx’ filosofisch materialisme, het idee dat er klassenverschillen bestaan doordat er ongelijke eigendom is van productiemiddelen als machines en fabrieken, uitgebreid met theorieën dat de cultuur zelf niet rijp is voor een revolutie. Zij denken dat het proletariaat geen revolutie wil, omdat zij hoewel ze beonderdrukt worden door het kapitalisme niet door hebben dat zij eigenlijk beonderdrukt worden. Zij leven volgens de Frankfurter Schule in een ‘vals bewustzijn’ of lijden aan ‘sociale pathologieën’. In hun theorieën grijpen ze naar Sigmund Freud en de psychologie, bijgestaan met politieke en sociale filosofie om denkprocessen te begrijpen van een cultuur of gemeenschap.

Onderdrukking in materiële vormen (bourgeoisie die productiemiddelen hebben VS proletariaat zonder productiemiddelen) is nu verschoven naar onderdrukking in culturele termen. Dit betekent dat groepen worden afgezet tegen elkaar als:
– degenen met privileges VS degenen zonder privileges,
– de meerderheid VS minderheid,
– blanken VS gekleurde minderheden.

Belangrijke stromingen die op de theorieën van de Frankfurter Schule leunen zijn het feminisme, postkolonialisme, gender studies, women’s studies, social justice studies, minority studies etc. Ze zijn enorm dominant aanwezig in de sociale en menswetenschappen.

Als je feminisme en andere bovengenoemde disciplines wil begrijpen, moet je je verdiepen in de Frankfurter Schule. Zie hier een korte introductievideo:

Advertisements