Category Archives: Cambodja

Zijn Cambodjanen ‘Anti-fragile’?

Een vriendin van me bracht tijdens een discussie eens het begrip ‘Anti-fragility’ naar boven. Om uit te leggen wat het betekent gaf ze als voorbeeld het porceleinen kopje dat fragiel is. Als we het kopje laten vallen, breekt het. De meesten zouden denken dat als we het niet meer willen laten breken, we het moeten verharden. Het verharden is het creëren van ‘Resilience’. Maar wat als we het niet verharden, maar de structuur ervan zo maken dat het kopje telkens zou groeien wanneer het zou vallen? Dat is ‘Anti-fragility’. Voor een verdere uitleg wat het inhoudt, verwijs ik je graag door naar de wikipedia website.

Ter illustratie, kunnen we drie mythes nemen die elk symbool staan voor ‘Fragility’, ‘Resilience’ en ‘Anti-fragility’. De eerste is de mythe van het zwaard van Damocles, de tweede is de mythe van de Phoenix en de derde de mythe van de Hydra.

Fragile vs Resilient vs Antifragile

Ik kan me wel goed in de gedachte vinden ‘Anti-fragility’ en zie parallellen met de pre-Socratische filosoof Heraclites en Nietzsche. Alle twee zien immense waarde in pijn en innerlijke oorlog.

Heraclites zei “Oorlog is de vader van alles en de koning van alles”. Alles wat ontstaat, dus ook het goede in ons leven, komt uit een constante oorlog en vernietiging van iets.
Nietzsche heeft filosofen ervan beschuldigd dat zij ‘goedheid’ en ‘moraliteit’ gelijkstellen aan de afwezigheid van pijn en verdriet. In ‘De Vrolijke Wetenschap’ schrijft hij dat alleen immense pijn kan leiden tot de ultieme emancipatie van de geest. Dat je uit ernstige ziekte, zelf-twijfel en andere kwellingen sterker wordt en een verfijnder smaak krijgt voor vreugde. Negatieve emoties en slechte ervaringen hebben om die reden veel nut zolang we ze gebruiken om ‘Anti-fragility’ op te bouwen. Vandaar dus ook zijn beroemde uitspraak “What does not kill me, only makes me stronger”. Zijn ideale mens is de mens die van het leven houdt en die door zijn gevoeligheid voor het leven in staat is om continue af te breken en zichzelf weer op te bouwen. Dat proces noemt hij ‘zelfoverkoming’.

Als ik zo kijk naar Cambodjanen en me afvraag of ze ‘Anti-fragile’ zijn dan denk ik van niet, hoewel ze in een unieke situatie zitten waarin ze als bijna geen ander de mogelijkheid hebben om ‘Anti-fragility’ op te bouwen. Ik had ergens ooit een onderzoek gelezen dat eind jaren ’90 nog ongeveer 60% van de Cambodjaanse volwassen vluchtelingen lijdt aan PTSD en ongeveer 50% lijdt aan depressie. En dat wanneer beide ouders aan PTSD lijden, ongeveer 40% van de kinderen lijdt aan PTSD in hun jeugd. Als alleen één ouder lijdt aan PTSD, dan lijdt ongeveer 25% van de kinderen in hun jeugd aan PTSD. Dat vond ik als 2e-generatie Cambodjaan best wel schokkende cijfers.

Hoe bouwt een gemeenschap ‘Anti-fragility’ op? Door te leren omgaan met pijn. Dit betekent dat we niet moeten vluchten voor onze pijnen in drugs, alcohol en gokken. Niet vluchten in het collectief, niet in het vaderland, niet in nationalistische trots, niet in de verering van het Khmerrijk, niet in oude normen en waarden, maar dat we focussen op ons heden en onszelf alszijnde individuen versterken. We moeten geen zelfmedelijden hebben. We moeten ons waken voor de misinterpretatie van karma en niet denken, zoals sommige ouderen doen, dat ons sobere leven het gevolg is van slechte acties die wij hebben gedaan in een vorig leven. Zijn Cambodjanen resilient/veerkrachtig? Eerlijk gezegd heb ik ’t idee van niet. Wij hebben best wel een cultuur van zelf-medelijden, jaloezie, afgunst en beschuldiging. Wij vinden trots in nutteloze dingen als oude cultuur en nationalisme. Ik vind het jammer dat ik dit moet zeggen als Cambodjaans zijnde, maar ons cultuur is best wel ziek. De enige manier om een cultuur beter te maken is het te bekritiseren en erover in dialoog gaan. Kritiek is essentieel voor ‘Anti-fragility’, want het breekt je waarna je jezelf weer kan opbouwen.

Advertisements

Verhoging van minimumlonen is een slechte ontwikkeling in Cambodja

Het minimumloon in Cambodja is de afgelopen twee jaar met 40% gestegen van $100 naar $140. Zie onderstaande statistieken: de stijging is absurd!

Minimum wages Cambodia

Het is jammer dat zoveel mensen, onwetend van economie, denken dat het minimumloon een prijsvloer is dat iedereen een betere levensstandaard geeft naarmate het wordt verhoogd. Als dat zo zou zijn, waarom zouden we het minimumloon niet verhogen naar $1 miljoen of $1 miljard? Wat maakt het nummer $140 zo magisch dat dat het juiste minimumloon zou zijn voor 2016? Nee, het minimumloon is geen prijsvloer, maar is een horde waar je overheen moet springen als je werkzaam wilt blijven. Mensen die niet de productiviteit kunnen opbrengen van minstens $140 – vaak zijn dit de laagst geschoolden en gehandicapten – zullen werkloos worden. Het minimumloon heeft dus systematische werkloosheid als consequentie. Het minimumloon dat vaak is bedoeld om de zwaksten in de samenleving te beschermen zorgt ervoor dat dezen gemarginaliseerd worden en verder afglijden naar de afgrond. Het minimumloon is historisch gezien daarom ook vaak ingevoerd ter discriminatie van bepaalde bevolkingsgroepen. Onder het apartheidssysteem in Zuid-Afrika werd het minimumloon bijvoorbeeld ingevoerd door blanke vakbonden om zwarte werkers die vaak minder productief waren dan blanke werkers werkloos te houden. Zo werd er in de jaren ’20 in Australië ook minimumlonen ingevoerd om het blanke volk te beschermen van de hatelijke competitie van Chinezen die bereid waren om harder te werken voor minder geld.

Een andere reden om tegen het minimumloon te zijn is dat dit de werknemer het recht ontneemt om op prijs te concurreren met andere werknemers. Waarom wordt het een individu die geen baan kan vinden verboden om op een werkgever af te stappen en te zeggen dat hij graag wilt werken voor $100? Wie heeft het recht om te beslissen of het individu wel of niet zijn arbeid mag verkopen voor een bepaalde prijs? Is er een andere partij die een grotere claim heeft op jouw lichaam en het arbeid dat jij verricht dat hij mag bepalen dat jij niet mag werken voor minder dan $140?

Ik vind het jammer om dit te zien gebeuren in Cambodja en ik vrees dat als de minimumlonen verder zullen stijgen steeds meer fabriekseigenaren uit het land vertrekken. Mochten ze hiertoe besluiten, het is wel hun goed recht.

Vrije individuen drijven het economisch wonder in Cambodja

De volgende keer dat iemand zegt dat het de taak is voor de Cambodjaanse overheid om de economische groei te waarborgen, antwoord dan: kijk eens om je heen. Cambodja nu is vele malen beter dan 10 jaar geleden en 10 jaar geleden was vele malen beter dan de 10 jaar ervoor. De economische groei is niet veroorzaakt door de overheid, maar door elk individu die vrij is gelaten om zijn eigen business te beginnen. Zie je overal waar je kijkt in Cambodja niet allemaal kleine businesses? Het zijn de gewone ordinaire mensen als jij en ik met hun natuurlijke wil om een leven op te bouwen die de economie doen bloeien. Deze individuen zijn de ware helden voor het economisch wonder dat Cambodja doormaakt – niet de overheid.

Deze individuen bezitten de kennis over waar er op welk moment behoefte naar is in de markt. De Cambodjaanse bureaucraten weten dat niet. Zolang wij vrij blijven om businesses op te richten en de overheid niet bemoeit met de entrepreneurship van het land zal het economisch wonder dat over Cambodja heeft voltrokken voortduren.

GDP per capita

Cambodia GDP growth rate.png

Ik Dans De Roamvong

Zaterdagavond, 14 november, was het dan eindelijk zover: het ‘Ik dans de Roamvong’ event zou starten om 18:00. Het zou een eenmalig experimentele avond worden waarin Cambodjaanse jongeren, wonend in Nederland en België, hun kunsten ter gehore of ten tonele zou stellen.

Het event was in één woord “fenomenaal!” Ondanks de regenbuien en de harde winden, ontfermde de avond zich als een warme deken over het evenement. De opkomst, waarvan initieel werd verwacht dat het voornamelijk zou bestaan uit jongeren, was uiteindelijk een mooie mix van jong en oud geworden. De eerste generatie Cambodjanen konden op deze avond zien wat de tweede generatie onder andere beweegt: kunst.

Het publiek werd geweldig vermaakt met het optreden van Témy Phem die na een welkomstwoord van de hoofdorganisatrice, Samboleap Tol, de avond aftrapte met een drietal nummers die mij persoonlijk diep ontroerden. De nummers waren zoals hij tevens ook al had omschreven vrij melancholisch, wat overigens misschien ook wel paste bij het feit dat de avond ervoor een aanslag heeft plaats gevonden in Parijs. Tijdens het overweldigende optreden van Témy, werd ik overwelmd met het gevoel dat dit een speciale avond zou worden. Alle aanwezigen zouden getuige zijn van wat naar mijn idee een verbroedering werd van Cambodjaanse Nederlanders en Belgen. Het was een avond waarin we konden genieten van mensen binnen onze gemeenschap – mensen die ik of al lang geleden uit het oog ben verloren of nooit heb gekend, mensen met diepe passies, mensen die aantonen dat er ook binnen onze gemeenschap een verlangen heerst om een hogere expressie te geven aan hun persoonlijke identiteit. Ik wist niet dat er in onze Cambodjaans-Nederlandse gemeenschap zulke leuke opzienbarende artiesten waren. Na Témy, kreeg Cheerted Keo de gelegenheid om zijn twee kunstwerken – een schildering waarbij een persoon de horizon optilt en een illustere illustratie gebaseerd op het Cambodjaanse verhaal van de monnik en de krokodil – toe te lichten. Cheerted’s werken zijn zeer aansprekend. Ze zijn vaak zwaar beladen, gevuld met mysterie en hebben een merkwaardig magisch realistische uitstraling. Alhoewel hij beweert dat zijn werken ontstaan uit een spontaan creatief proces zonder diepere betekenis, krijgt de toeschouwer toch vaak het gevoel dat er een boodschap verscholen ligt door het opmerkelijke gebruik van perspectieven en kleuren waarmee de werkelijkheid wordt gemanipuleerd. Ze zouden voor filosofen het middelpunt van ellenlange esthetische analyses en discussies kunnen zijn. Om een voorbeeld te noemen: wat betekent het dat de persoon op het zwart-witte doek de horizon optilt? Wilt Cheerted hiermee aangeven dat er achter onze direct zintuiglijk waarneembare werkelijkheid een hogere realiteit verscholen zit – twee werelden die door Immanuel Kant onderscheiden wordt in een fenomenale en een noumenale wereld of door Plato in een vergankelijke en een ideeënwereld?

Cheerted horizon

Cheerted Keo Monk Crocodile

Vervolgens stond Sophie Ek op het programma. Ze was speciaal vanuit Londen naar Breda gekomen om deel te nemen aan het evenement. Ze greep in haar opvoering mooi terug op de Cambodjaanse geschiedenis, vertelde dat Cambodja in korte tijd verscheidene volksliederen heeft gehad en heeft er één ten gehore gebracht, liet een interview met haar vader horen over Cambodjaanse liedjes van voor de oorlog en zong tot slot a capella twee klassieke nummers – Bopha Lockey en Chuncheat Khmer. Beide liederen zijn volgens mij alom bekend onder Cambodjanen. Het was prachtig om te zien dat het hele publiek op de maat meeklapte. Ze riepen bij mij een sterk nostalgisch en vredig gevoel op, zeker Bopha Lockey, en onderstreepten nogmaals het feit dat wij een gemeenschappelijke geschiedenis hebben en dat wij voortgekomen zijn uit een moederland dat duizenden kilometers verderop ligt. Na Sophie, vertelde Settia Tin de achterliggende verhalen van de foto’s die ze aan het publiek ten toon heeft gesteld. Ze heeft geprobeerd om in de vier getoonde foto’s de emotionele kanten van mannen op de plaat vast te leggen. Dit heeft geresulteerd in een reeks foto’s van tranende en genaakbare mannen van wie hun emoties op kundige wijze zijn geschoten. De tranen vloeiden voort uit de dialogen die Settia met de mannen heeft gehad. Vervolgens trad Kim’s Funky Corporation, een band bestaande uit een mix van Nederlanders en één Cambodjaan, op. KFC speelde afwisselend Engelstalig en Cambodjaanstalige nummers. Hun optreden zat vol energie. Het publiek – zowel de ouderen als de jongeren – swingde heerlijk mee op de funky muziek. Enkele nummers die de revue passeerden waren Chnam Oun Dobpram Mouy, Come Together en Ches Cyclo. Aansluitend speelden de DJ’s Lop Ahtar (Ratha Pol) en K-Soul tot aan het einde van de avond.

12232668_10207957912524477_4443424541033935035_o

Naarmate de avond vorderde, ontviel me langzaamaan het diepere besef dat er zich inderdaad een speciale avond aan het ontvouwen was. Nu ik terug reflecteer op de avond en het succes erachter probeer te begrijpen, besef ik me dat een meervoud van factoren hebben bijgedragen. Het evenement wekte een zekere vorm van nostalgie op bij blijkbaar niet alleen mij, maar ook bij andere Cambodjanen. Het werd die avond al geuit toen Kimberley Chhay tijdens haar loofwoord voor Samboleap op het podium vertelde dat ze het jammerlijk vond dat de tweede generatie niet meer met elkaar omgaan zoals ze vroeger deden op Cambodjaanse feesten. Dat waren de zorgeloze tijden waarin we als jonge kinderen werden meegenomen naar Cambodjaanse feesten door onze ouders. Dit zijn feesten die zeer rigide zijn in hun structuur en weinig vernieuwends te bieden hebben. De traditioneel opgezette Cambodjaanse feesten zijn hun aantrekkingskracht op de jongeren al lang verloren. De lagere opkomst onder de jeugd voor zulke feesten zou een indicatie kunnen zijn voor ouderen dat de tweede generatie zich niet meer verbonden voelt met de eerste generatie en de Cambodjaanse cultuur. ‘Roamvong’ bewijst juist het tegendeel en is aldus een geruststellende affirmatie voor de ouderen dat de jongere generatie zich nog sterk geëngageerd voelt met het Cambodjaanse cultuurgoed. Vergeleken met andere Cambodjaanse feesten, was ‘Roamvong’ een frisse wind – er zat diepgang in het programma, het thema was niet-traditioneel en organisatorisch gezien getuigde het van enorme dapperheid. De zaal was klein, het was onzeker of het evenement wel genoeg Cambodjanen zou aanspreken en of ouderen zich wel konden vinden in de gehele opzet. Uiteindelijk is gebleken dat de avond symbolisch stond voor verbroedering en wederzijds begrip tussen de tweede en eerste generatie Cambodjanen. Het ironische is dat juist datgene, kunst, dat in de Cambodjaanse cultuur volgens mij niet genoeg gewaardeerd wordt, het middel was dat jong en oud bond. Kunst was het middel waarmee de jongeren de geruststellende boodschap hebben afgegeven aan de eerste generatie dat de Cambodjaanse cultuur voortleeft in hun kinderen. Het heeft ons een vorm van escapisme gegeven waarin de alledaagse werkelijkheid en onderlinge verschillen even vergeten werden.

‘Roamvong’ heeft zich duidelijk overtroffen in haar doelstelling: het werd niet slechts een gezellige avond waarin jongeren samen waren gekomen om de artistieke bezigheden van mede-Cambodjanen te bewonderen, maar het werd ook een intergenerationele verbroedering. Dit was een avond waarin kunst elk individu onder ons heeft verheven boven zichzelf en waarin de onderliggende essentie, het oerverlangen tot eenheid, werd aangesproken. Hier stonden we dan, middels transfiguratie gesublimeerd tot een eenheid van Cambodjaanse Nederlanders.

Achter in de ruimte stond overigens ook een whiteboard waarop mensen ideeën voor toekomstige events konden voordragen. Ik hoop van harte dat het niet alleen bij ideeën zal blijven en dat dit event de eerste draai heeft gegeven aan een zelf voortdraaiende wiel van initiatieven, een nieuw begin voor Cambodjanen in Nederland en België om elkaar op te zoeken.

Roamvong ideeën