Category Archives: Libertarisme

Olav Dirkmaat over Ludwig von Mises’ Human Action

In deze interessante video interviewt Lex Hoogduin de jonge professor Olav Dirkmaat over Ludwig von Mises’ geniale economisch-filosofische verhandeling Human Action:

Olav Dirkmaat is professor economie aan de Universiteit Francisco Marroquín in Guatemala en vertaler van het meesterwerk Human Action van Oostenrijks econoom Ludwig von Mises naar het Nederlands (‘Het menselijk handelen’). In dit interview vraagt Lex Hoogduin aan Olav Dirkmaat hoe hij ooit bij de Oostenrijkse school terecht is gekomen. Ook hebben ze het over de historische context van deze unieke denkstroming en met name over de crisis van 2008. Zo zegt Olav Dirkmaat dat het huidig monetair beleid opnieuw tot een enorme recessie zal leiden en laat hij zien hoe de lessen van Ludwig von Mises tot op de dag vandaag nog enorm relevant zijn. Hij heeft het over een 2008-crisis 2.0, het “grootste monetaire experiment ooit”, en vreest dat pensioenfondsen en spaarders de grote verliezers worden, met name vanwege de enorme publieke schuldenlast in de westerse wereld.

Mocht je interesse hebben in het hardcoverboek, dan kun je deze hier bestellen: http://www.hetmenselijkhandelen.nl

Introductie tot Steemit – een platform waar je geld kunt verdienen voor je content

Zoals sommigen van jullie weten ben ik een fervent supporter van Bitcoin en blockchain technologie. Nu wil ik iets waar ik zelf razend enthousiast over ben en waar ik de afgelopen maanden intensief mee bezig ben geweest delen met jullie. Het heet Steemit en bestaat nog maar een half jaar. Steemit is een revolutionair social media platform waar je geld (cryptocurrency) kan verdienen d.m.v. bloggen of online content te creëren.

Facebook, Youtube en andere social media gebruiken jouw content voor advertentiedoeleinden en verdienen er miljarden mee. Ook al krijg je 1000’en likes voor je mooie foto’s of teksten op Facebook, je verdient er helemaal niets aan. Steemit daarentegen geeft jou geld voor elke like die je ontvangt.

Ik ben door mijn enthousiasme langzamerhand een Steemit evangelist geworden en heb laatst een video opgenomen om Steemit meer onder de aandacht te brengen onder mensen.

Spontane orde

Velen denken dat de samenleving uiteenvalt zonder een groot sociologisch plan, uitgevoerd en opgelegd door een centraal orgaan. Echter, niets is minder waar. Een leuk voorbeeld is te zien in dit korte filmpje van een verkeerspunt onder spitstijd, terwijl de verkeerslichten het niet doen:

Het is een interessant microkosmisch voorbeeld van hoe orde spontaan kan ontstaan vanuit individuen die allen uit eigen interesse ageren. Deze spontane orde staat, naar mijn mening, analoog met een anarchistische samenleving. Het proces zelf is een evolutionair proces dat de mens onmogelijk op voorhand kan bevatten. Het filmpje herinnert me aan het Taoistische concept van “wu wei” (niet handelen tegen de aard der dingen) en Lao Tze’s gezegde dat wanneer de heerser niks doet, het volk zichzelf verandert en zichzelf corrigeert. Heersers worden om deze reden ontmoedigd om mensen te coördineren door middel van een veelvoud aan wetten en regels – tenminste, als zij een harmonieuse samenleving nastreven.

Ik ben sterk overtuigd dat de mens mentaal onkundig is om een samenleving volgens een groot sociologisch plan te ontwerpen zoals bv fascisten en socialisten willen, omdat de samenleving zelf het resultaat is van de interacties van ontelbare menselijke acties dat niemand, tenzij hij alwetend is, kan begrijpen. De totstandkoming van het resultaat van deze talloze menselijke acties is daarvoor veel te complex. Andere voorbeelden van spontane orde zijn taal en de vrije markt. De mens zou nooit een taal dat zo complex en gerafinneerd is kunnen designen door centraal bewuste interventies. Zo ook is er geen enkel persoon die schijnbaar iets simpels als een potloot kan maken zoals Leonard Read heeft geschreven in I, Pencil (1958). Desondanks is de mens toch in staat om potloden te produceren via een spontaan ontstane productieve orde waarin talloze mensen, ieder agerend vanuit eigen interesse, samenwerken:

Zulke voorbeelden tonen aan dat het simpelweg niet waar is dat de samenleving centraal gestuurd moet worden om tot een harmonisch geheel te komen. De mens is een zelf-regulerend organisme dat zo nodig elkaar en zichzelf regels oplegt om harmonieus samen te leven.

Professor Gerard Casey: “Overheden zijn criminele organisaties”

Gerard Casey was Professor aan ‘the School of Philosophy’ in University College Dublin en is onlangs, sinds het eind van vorig semester met pensioen gegaan. Ik heb het genoegen gehad om in het academisch jaar 2013-2014 samen te kunnen werken met Prof. Casey en waarin we een goede vriendschap hebben opgebouwd. Voor deze korte post heb ik de beginpagina van Prof. Gerard Casey‘s Libertarian Anarchy – Against the State vertaald. Het boek begint met een krachtig standpunt waarin Prof. Gerard Casey geen twijfel laat bestaan over de intentie van zijn boek: met uiterst logische beredeneringen een toegankelijke introductie geven wat libertarisch anarchisme (anarcho-kapitalisme) inhoudt en waarom de staat in weze “de koudste van alle koude monsters” is met haar harteloze leugen dat zij, de staat, het volk representeert.[1] Het is, vind ik, één van de mooiste en krachtigste eerste woorden die ik ooit heb gelezen in een politiek filosofische verhandeling. Het begint als volgt:

“Overheden zijn criminele organisaties. Alle overheden, dus niet alleen de overduidelijk totalitaire of repressieve. … Deze statement is bedoeld om letterlijk te worden opgevat en niet als een vorm van retorische overdrijving. Het argument is simpel. Ontvreemding, diefstal, kidnapping en moord zijn allemaal criminele activiteiten. Zij die betrokken zijn bij zulke activiteiten, namens zichzelf of namens anderen, zijn per definitie criminelen. De overheid is betrokken bij een activiteit die moreel equivalent is aan ontvreemding of diefstal in het innen van belasting; in het opsluiten van sommige mensen in gevangenissen, met name diegenen die veroordeeld zijn van zogenaamde slachtofferloze misdaden, of wanneer het mensen oproept om te participeren in het leger, is de overheid schuldig aan kidnapping of valse opsluiting; in het betrokken zijn met oorlogen die niet uit defensieve belangen voortkomen en zelfs als ze defensief zijn, of wanneer defensieve middelen disproportioneel en willekeurig gebruikt worden, maakt de staat zich schuldig aan doodslag of moord.”

Prof. Gerard Casey is zeer duidelijk in zijn opvattingen over de staat en weet zoals altijd uitstekend zijn filosofische ideeën voor te dragen. Hij was de belangrijkste reden waarom ik ervoor heb gekozen om mijn Master in Filosofie aan University College Dublin te volgen. Het begon allemaal met het korte youtube filmpje dat ik van hem zag waarin hij vertelt dat Ierland tussen 500 v. Chr. en 1600 na Chr. staatloos was, maar toch een beschaafd rechtssysteem onderhield in de vorm van de Brehon Law. Het filmpje kun je overigens hier vinden:

Voetnoot
[1] Dit is een verwijzing naar hoe Nietzsche de staat beschreef in Aldus Sprak Zarathustra.

Vrijwillig mensen helpen

Libertariërs zijn zo onrealistisch en naïef om te denken dat mensen altruïstisch genoeg zijn om de armste mensen vrijwillig te helpen. Omdat mensen niet menselijk genoeg zijn moeten we een instituut, genaamd de democratische overheid, oprichten bestaande uit gekozen halfgoden die de leegte in de harten van de aller armsten onder ons vullen met liefdevolle zorgzaamheid. Deze halfgoden handelen niet uit eigenbelang, hebben geen eigen interesses en vertrappelen maar net dat beetje vrijheden van de beestenmassa dat er toch nog structuur en harmonie bestaat in de samenleving. Mochten ze deze kudde beesten iets vrijer laten rondwaren dan zou er totale chaos zijn. Niemand zou meer op straat durven rondlopen, elkaar in de ogen durven aan te kijken en met elkaar te durven spreken. De beestenmassa zou vervallen tot miljarden onplezierige atomisten die elkaar als bruten de kop in zouden slaan. Juist: de mens is gevaarlijk, onbetrouwbaar en egoïstisch dus laten we daarom een democratische overheid installeren bestaande uit mensen.

Honderden vluchtelingen uit eten bij Nederlanders

12.000 IJslanders willen vluchtelingen in huis nemen

COA en Stichting Vluchteling platgebeld door mensen die willen helpen

‘Kapitalisme’: een Definitie van Termen

Er zijn weinig woorden die zo ernstig misbruikt worden in onze samenleving als het woord ‘kapitalisme’. Kapitalisme wordt vaak omschreven als een egocentrisch economisch of zelfs cultureel systeem waarin mensen ten koste van alles en iedereen zichzelf willen verrijken. In deze post wil ik door middel van een precieze benadering van het begrip ‘kapitalisme’ beschrijven wat de essentie van kapitalisme is en waarom het in haar puurste vorm – vrije markt of laissez-faire kapitalisme – anarchistisch is. Daarnaast wil ik ook de opvattingen dat (a) financiële winst centraal staat in kapitalisme en dat (b) er altijd een verliezende en een winnende partij is bij een transactie weerleggen. Tot slot zal ik een blik werpen op het kapitalistisch model in de Verenigde Staten dat voornamelijk gezien wordt als het toonbeeld van vrije-markt kapitalisme. De enige conclusie die we kunnen trekken uit mijn uiteenzetting is dat het economisch systeem van de Verenigde Staten verre van puur kapitalistisch is. Het is zo ver verwijderd van het kapitalisme dat het eerder corporatisme of nepotisch kapitalisme genoemd zou moeten worden.

Kapitalisme betekent vrije associatie
De van Dale beschrijft kapitalisme als een “maatschappelijk stelsel waarbij de productiemiddelen eigendom zijn van particulieren of vennootschappen die betaalde werknemers in dienst hebben”. In zo’n systeem staan private eigendomsrechten, kapitaalaccumulatie en vrijwillige handel in goederen en services centraal. De vrijwilligheid waarmee partijen interacteren valt uitstekend binnen het domein van de libertarische filosofie van voluntaryisme – het idee dat alle vormen van menselijke associatie vrijwillig zou moeten zijn. Het gevolg van deze vrijwilligheid is dat prijzen worden vastgesteld door private partijen en er geen ruimte is voor centrale (overheids)planning. Bij onze beoordeling van hoeverre een economisch systeem kapitalistisch is, dienen we onszelf af te vragen hoe prijzen worden vastgesteld: wordt het vastgesteld door de vrijwillige, vredige en dynamische interactie tussen miljoenen of zelfs miljarden individuen of worden ze bepaald door overheidsinterventies. Als we kijken naar de Nederlandse economie kunnen we stellig vaststellen dat we leven in een planeconomie in plaats van een kapitalistische economie. Dit drukt zich onder meer uit in het feit dat van de totale bbp van 500 miljard, ongeveer 250 miljard naar de Nederlandse overheid gaat. Nederland is dus eigenlijk al voor de helft puur een planeconomie geworden en het ziet er naar uit dat het verder die weg betreedt. De Nederlandse overheid heeft namelijk blijkbaar alsnog niet genoeg geld, want de overheidsschuld is sinds 2007 met ongeveer 70% gegroeid. Ook in de Verenigde Staten zien we dat de totale overheidsuitgaven per bbp exorbitant hoog is: het staat momenteel op ongeveer 40%[1] en de officiële overheidsschuld is inmiddels al de 18.000[2] miljard gepasseerd. Laurence Kotlikoff, professor aan Boston University, heeft zelfs uitgerekend dat de totale ‘fiscal gap’ boven de 200.000 miljard is.[3]

Puur kapitalisme is anarchistisch
Ervan uitgaande dat vrijwillige associatie op de markt de antithese is van overheidsinterventies, kunnen we concluderen dat kapitalisme in haar puurste vorm zich zou uitdrukken in ‘anarchisme’. Hier stuiten we op een ander woord dat net als ‘kapitalisme’ ernstig misbruikt is. Bij ons gebruik van woorden is het belangrijk om de letterlijke definitie van woorden te onderscheiden van haar toegekende consequenties. Anarchisme is afkomstig uit het Grieks bestaande uit de twee deelwoorden ‘an’ (zonder) en ‘arkhos’ (leider). Anarchisme betekent dus letterlijk ‘zonder leider’ of ‘een staatloze samenleving’. De meesten geloven dat zo’n staat zou leiden to chaos en kennen nu het woord ‘chaos’ als betekenis toe aan het woord ‘anarchisme’ waardoor ze deze twee woorden willekeurig door elkaar gebruiken. Het gevolg is een misvatting van het woord ‘anarchisme’ wat uiterst onfortuinlijk is voor degenen die geloven dat een anarchistische samenleving leidt tot een beter geordende en vrijere samenleving voor alle individuen.

De vraag of puur kapitalisme wenselijk is en of anarchie daadwerkelijk kan leiden tot maatschappelijke orde laat ik in deze post achterwege. Wel wil ik even wat kwijt over de misvatting dat winst altijd centraal staat in kapitalisme en dat er in een vrijwillige transactie altijd één partij is die er profijt van heeft en de ander verliest.

Vrije individuele keuze staat centraal in kapitalisme en niet financiële winst
In zo’n economisch systeem waarin elk individu vrij is tot elk persoonlijke associatie en vrij is om deel te nemen aan elke transactie naar keuze hoeft financiële winst niet altijd centraal te staan. De waarde van een goed of de waarde van een actie is namelijk subjectief en verschilt per individu.[4] Deze subjectieve waarde is bepalend voor de handeling van het betreffende individu richting het behalen van zijn gewenste doelen. Aangezien elk individu verschillende waardes hecht aan dezelfde doelen is het goed mogelijk dat de één bijvoorbeeld meer waarde hecht aan het opbouwen van een carrière, terwijl de ander meer waarde hecht aan het opvoeden van een kind. De één is bereid om vrijwilligerswerk te verrichten, terwijl de ander poen wilt zien voor elk werk dat hij verricht.

Alle partijen die deelnemen aan een vrijwillige transactie hebben profijt
Als argument tegen vrije-markt-kapitalisme wordt ook vaak gezegd dat er bij een transactie altijd een verliezende en een winnende partij is. Dit klopt niet, omdat het besluit om deel te nemen aan een handelstransactie gebaseerd is op de subjectieve voorkeuren van elk deelnemende partij. De transactie zal alleen plaatsvinden wanneer elke partij meer waarde hecht aan het te verkrijgen doel (een goed, service, een status of een persoonlijke waardering voor wat dan ook) dan de huidige situatie die hij daarvoor moet opgeven. We kunnen als voorbeeld zeggen dat de koper van een appel alleen de appel koopt als hij de appel subjectief gezien meer waardeert dan de prijs die hij daarvoor moet betalen. Zo ook zal de verkoper van een appel alleen de appel verkopen als hij de appel subjectief gezien minder waardeert dan de prijs die hij daarvoor betaald krijgt. Daardoor zal elke partij die deelneemt aan een transactie op het moment van de transactie een hogere bevrediging voelen dan op het moment ervoor. Vrijwillige transacties en vrijwillige handel leiden altijd tot een win-win situatie. Dit neemt trouwens niet weg dat er fouten worden gemaakt door individuen. Mensen zijn nou eenmaal feilbare wezens. Het is goed mogelijk dat mensen later spijt krijgen van een transactie, hoewel ze op het moment van de transactie een hogere bevrediging hebben verkregen. Ik heb eerder als voorbeeld een appel genomen, maar ik had ook een service kunnen nemen. Zo zou iemand bijvoorbeeld een hogere waarde kunnen hechen aan een altruïstische daad en daardoor meer voldoening kunnen krijgen uit een altruïstische daad dan uit een egoïstische daad.

Tot slot wil ik na mijn beschrijving van kapitalisme een reflectie geven op het economisch systeem in de Verenigde Staten wat door velen wordt gezien als het boegbeeld van vrije-markt-kapitalisme.

De Verenigde Staten, een nepotisch kapitalistisch model
Ik heb eerder in deze post al geschreven dat de totale overheidsuitgaven van de Amerikaanse overheid ongeveer 40% van het bbp bedraagt. De kapitalistische vorm daar is verre van het vrije-markt-model. De juiste benaming van het model in de Verenigde Staten is het nepotisch kapitalisme – een economisch model waarbij het succes van bedrijven steeds afhankelijker wordt van de hechte relatie tussen het bedrijfsleven en de overheid. Het is een favoritistisch stelsel waarbij overheidssubsidies, overheidsvergunningen of andere overheidsinterventies de algehele economie zwaar beheersen. Een uitstekend voorbeeld is Donald Trump die meerdere keren in zijn verkiezingscampagne heeft geroepen dat hij als elk ander verstandige zakenman zijn zaken probeert uit te breiden door politieke invloed te kopen en ook eerlijk toegeeft dat het Amerikaanse vrije-markt-kapitalisme niet meer bestaat:

TRUMP: I will tell you that our system is broken. I gave to many people, before this, before two months ago, I was a businessman. I give to everybody. When they call, I give. And do you know what? When I need something from them two years later, three years later, I call them, they are there for me. And that’s a broken system.

UNIDENTIFIED MALE: What did you get from Hillary Clinton and Nancy Pelosi?

TRUMP: Well, I’ll tell you what, with Hillary Clinton, I said be at my wedding and she came to my wedding. You know why?

She didn’t have a choice because I gave. I gave to a foundation that, frankly, that foundation is supposed to do good. I didn’t know her money would be used on private jets going all over the world. It was.[5]

De huidige economische crisis waarbij sommige bedrijven overeind zijn gehouden door overheidssteun heeft het nepotisch kapitalisme in de Verenigde Staten (en in verscheidene andere landen) mooi blootgelegd. In een vrije-markt-kapitalisme zou elk individu verantwoordelijkheid dragen voor zijn verliezen, maar in het nepotisch kapitalisme kiest de overheid welke bedrijven wel en niet worden geholpen door middel van staatssteun. De invloed van ‘big business’ op de Amerikaanse overheid is duidelijk te zien in de volgende diagrammen:

Federal Government Big Oil

Federal Government Goldman Sachs

Federal Government Monsanto

Federal Government Walmart

Voetnoten
[1]
Zie http://www.usgovernmentspending.com/past_spending

[2] Zie http://www.usdebtclock.org/

[3] Zie http://www.zerohedge.com/news/2013-09-11/lawrence-kotlikoff-us-fiscal-gap-200-trillion-our-country-broke

[4] Lees hier meer over the subjectieve waardentheorie: https://en.wikipedia.org/wiki/Subjective_theory_of_value

[5] Zie http://www.unz.com/mwhitney/trumps-triumph-billionaire-blowhard-exposes-fake-political-system/

Logische implicaties van “Wij zijn de overheid”

Ik las laatst een artikel op de website van ‘Architects & Engineers for 9/11 Truth’ over het creëeren van een valse identiteit en de Amerikaanse excessieve zelf-identificatie met de Verenigde Staten. Het artikel gaat over Amerikaanse burgers die zichzelf identificeren met het imago van hun land – dat als de VS en hun overheid bekritiseerd worden, zij zich ook bekritiseerd voelen. Als Amerika slecht is dan zouden zij, alszijnde extensies van Amerika, ook slecht zijn. Het volledige artikel kan je hier lezen. In deze post bespreek ik de logische implicaties van de gedachte dat wij de overheid zijn.

De identificatie met de staat of overheid komt niet alleen voor in Amerika, maar in elk land. Elke staat is er namelijk bij gebaat dat haar burgers zichzelf identificeren met het politiek orgaan. Zij kan immers niet bestaan zonder de “toe-eigening van de vruchten van andermans arbeid” (Oppenheimer, 1908).[1] Dit is wat Franz Oppenheimer de ‘politieke methode’ noemt. In dit geval zijn het de vruchten van de arbeid van burgers in de vorm van belastingen die de staat zichzelf toe-eigent.

Om burgers zich in een democratie te laten identificeren met de staat wordt er gezegd: “wij zijn de staat,” of “wij zijn de overheid,” of “de stemmer heeft altijd gelijk”. Dit is echter niks anders dan een illusie – een metafoor die zo vaak wordt herhaald dat wij vergeten zijn dat ze slechts illusies zijn en geen waarheid. Zodra de kleine man aan dit zelfbedrog lijdt, heeft hij de illusie dat hij in staat is om het politiek proces te beïnvloeden. Het is een illusie die mede hierdoor aantrekkingskracht heeft: het geeft ons de waan dat wij een zekere politieke macht bezitten.

Echter, wat zijn de logische implicaties als wij denken dat ‘wij de overheid zijn’? Als iedereen de overheid is dan is het buitenlands beleid van onze overheid ons buitenlands beleid. Als de Nederlandse overheid Libië aanvalt dan zijn het wij die Libië aanvallen. Als de Duitse politiek door politieke onenigheid besluit om Nederland aan te vallen dan zijn het wij die worden aangevallen en zijn het zij, de Duitsers, die onze vijanden zijn. Zo gezien is het niet eens verwonderlijk dat met de opkomst van democratiën, het idee dat alle burgers deelnemers zijn van het politiek orgaan door hun stemrecht, oorlogen grootschaliger zijn geworden. Oorlogen worden niet meer uitgevochten tussen twee koningen en hun privé legers, maar tussen twee volkeren: het is nu alle Nederlanders tegen alle Duitsers. Duitse Joden zijn ook niet meer vermoord door de Nazi regering, maar ze hebben ‘zelfmoord gepleegd’. Als wij gevangen worden gehouden door de overheid, dan zijn het wij die onszelf opsluiten. Als de Nederlandse overheid besluit om sancties te leggen op Iran waardoor arme Iraanse kinderen honger lijden, dan zijn het wij die dit de kinderen aandoen. De enige conclusie die ons rest na het uiteenzetten van deze logische implicaties is om te zeggen dat het absurd is om te denken dat wij de overheid zijn – wij zijn niet de overheid en de overheid is niet ons. Het zijn niet wij die Iraanse kinderen laten verhongeren. Het zijn ook niet wij die Libië hebben aangevallen. Het is de politieke elite die dit doet.

De remedie voor de waanzin – “wij zijn de overheid” – is om wat reflectiever te kijken naar ons taalgebruik. Als wij echt serieus zijn in het verwijderen van zulke ideologische camouflages, dan moeten wij het persoonlijk voornaamwoord ‘wij’ weglaten uit zulke zinnen.

Voetnoot
[1] In De Staat (1908), stelt Oppenheimer dat er twee methoden zijn waarmee de mens zichzelf in zijn behoeftes kan voorzien: de ene noemt hij de ‘economische methode’ en de andere de ‘politieke methode’. Volgens de economische methode voorziet de mens zich van zijn behoeftes door arbeid en handel. De politieke methode maakt daarentegen gebruik van exploitatie van burgers.