Tag Archives: School

Drie doelen van het onderwijs en de psychotische samenleving

Afgelopen week heb ik Nietzsches Twilight of the Idols (1888) (in het Nederlands Godenschemering) gelezen. Nietzsche noemt het boekwerk een “verklaring tot oorlog”, een veldslag waarin hij idolen – iets wat we excessief adoreren en aanbidden dat we ze boven onze kritische blikveld plaatsen – onderzoekt door er met een filosofische stemvork op te slaan om te zien of ze het verdienen om volwaardig geadoreerd te worden. Wellicht dat met de stemvorkslag het welbekende holle geluid van kletspraat te horen valt.

In deze post wil ik beschrijven wat Nietzsche te zeggen heeft over één zo’n idool – het publieke onderwijs in Duitsland. In een passage over het Duitse onderwijs schrijft hij dat in het moderne Duitsland niemand meer vrij is om zijn kinderen een nobele educatie te geven. Nietzsche gelooft dat het het doel is van het onderwijs en de school curricula om iedereen verplichtend gelijk te stellen aan elkaar door leerlingen een fundamenteel bedenkelijke middelmatigheid op te leggen. Deze nivelleringsslag houdt in dat middelmatigheid tot de standaard wordt gemaakt. Het is een sociaal proces waarin hogere waarden en individuele uniekheden worden vertrappeld en betekenisloos worden gemaakt door ze te trekken richting het gemiddelde. Zie in deze vorige post van mij hoe het fundamentele schoolproces (en het nivelleringsproces) eruit ziet. Dit gaat uiteindelijk ten koste van de ontwikkeling van het individu. In een passage waarin Nietzsche onder meer ook kritiek levert op filologen en Kant, schrijft hij:

“What is the task of all higher schooling?” To make man into a machine. “What are the means employed?” He must learn how to be bored. “How is this achieved?” By means of the concept duty. “What example of duty has he before his eyes?” The philologist: it is he who teaches people how to swat. “Who is the perfect man?” The Government official. “What philosophy furnishes the highest formula for the government official?” Kant’s philosophy: the Government official as thing-in-itself made judge over the Government official as appearance.” (Hoofdstuk Skirmishes in a war with the age, Sectie 29)

Gelukkig geeft Nietzsche naast zijn kritiek op het onderwijs ook ideeën over wat de doelen van het onderwijs zou moeten zijn. Hij heeft drie doelen vastgesteld waar het onderwijs aan zou moeten voldoen:

  1. Leerlingen moeten leren om het oog kalm te houden en om met geduld dingen op zich af te laten komen. Volgens Nietzsche is het belangrijk dat ze de gewoonte aanleren om individuele zaken van alle kanten te bekijken zodat we, zoals C. Wright Mills zegt, een zekere kritische gevoeligheid ontwikkelen waardoor onze geest als het ware “een bewegende prisma is die het licht opvangt van zoveel mogelijk verschillende hoeken en inzichten” (Mills, 1959, p. 214). Een persoon die getraind is om te leren zien wordt over het algemeen ook wantrouwender voor een zeker perspectief en is dan ook in staat om op grondiger redenen van perspectief te veranderen wat natuurlijk kan leiden tot een zekere weerspannigheid.
  2. Om leerlingen te leren denken. Denken moet worden geleerd net zoals dat dans geleerd dient te worden. Hij zag dat logica als een praktisch vak steeds minder werd beoefend en dat zelfs onder de hooggeleerden logica als een theorie langzaamaan begint te sterven.
  3. Tot slot moeten leerlingen leren spreken en leren schrijven. Ze moeten leren dansen met ideeën, met woorden en met de pen.

Al deze drie doelen van het onderwijs is wat ik graag de ‘intellectuele vakmanschap’ of ‘kritische kunde’ zou willen noemen. Naar mijn mening is deze vakmanschap geheel afwezig in ons onderwijs en daarmee verkeren we in een samenleving die onder voorwendselen van wijsheid en kennis snel vervalt tot een armzalig psychotische samenleving. Mensen hebben overal een mening op, maar weten daadwerkelijk niets: simpliciteit wordt verdraaid en gecompliceerd; we vertellen hoe anderen dienen te leven, maar kampen zelf met problemen die voor ons onoverkoombaar zijn; we behandelen symptomen van economisch-politieke kwesties, maar verliezen de oorzaak en het doel uit het oog; we gebruiken preventieve oorlogen om vrede te bewaren; installeren socialisme om kapitalisme te bewaken; en vernietigen met geweld de levensonderhouden van mensen onder humanitaire dekmantels. Zou het kunnen zijn dat deze huidige filosofie, nog onbenoembaar, het symptoom is van het retrogressieve onderwijs – een gebrek aan hogere scholing, een tekort aan intellectuele vakmanschap?

Referenties
Mills, C.W. (1959). The Sociological Imagination. New York: Oxford University Press.

Nietzsche, F.W. (1888). Twilight Of The Idols. (A.M Ludovici, Trans.) New York: Barnes & Noble Inc.

Advertisements

Grootste Probleem Van Ons Onderwijs: Het Schoolparadigma

Het grootste probleem van ons onderwijs is niet de financiering van ons onderwijs of de training van bekwame leraren of de standaarden van het curriculum. Ik geef toe dat dit problemen zijn, maar het áller-allergrootste probleem is het schoolparadigma waarvan de fundamenten vrijwel niet worden uitgedaagd door de samenleving. Dit paradigma voldoet niet aan de behoefte om kinderen voor te bereiden op de echte wereld. Het bestaat uit de volgende principes:

  1. Hersendodende routine. De acceptatie dat kinderen vanaf de tedere leeftijd van 4-5 jaar onderworpen dienen te worden aan de oppressieve routine van 12 lange jaren, 9 maanden in het jaar, 5 dagen in de week en 7 uren per dag school.
  2. Isolatie. Kinderen leven in deze tijd in een vervalste realiteit dat totaal geïsoleerd is van de werkelijke wereld.
  3. Klas positie. Kinderen worden geklassificeerd op basis van leeftijd en klasnummer. Soms worden ze zelfs ook geklassificeerd op basis van leerlingennummer.
  4. Gehoorzaamheid. Het toilet kan alleen worden gebruikt met permissie van de leraar en hun spraak wordt gereguleerd en moet in overeenstemming zijn met de interesses van de leraar. Ieder kind dient luisterend naar de leerkracht stil te zitten als een kleine lam schaapje.
  5. Verlies van vrijheid. Kinderen zijn verstoken van hun vrijheid om te denken en te focussen op hun eigen gedachtes en interesses. Daarnaast mogen ze niet rondlopen of uit het klaslokaal zonder toestemming van de leraar.
  6. Temperen van enthousiasme en passie. Kinderen die enthousiast zijn over een onderwerp moeten hun gedachtes en enthousiasme over een bepaald onderwerp naast zich neerleggen als de school of leerkracht bepaalt dat het tijd is om verder te gaan met het volgende vak. Ze moeten onder het mom van ‘discipline’ hun inspanningen toeleggen op repetitie en verveling. Ik geloof dat het doel hiervan is om degenen die opstandig en moeilijk te controleren zijn in bedwang te houden of anders uit het systeem te filteren. Kinderen die te opstandig zijn worden gestigmatiseerd als rebels en voorzien van een gedragsstoornisetiket.
  7. Emotionele afhankelijkheid. Kinderen worden geleerd om prijzen, stickers en andere vormen van complimenten of privileges na te jagen wat een versterkend effect heeft op hun afhankelijkheid van de leraar. Ze leren ook om hun persoonlijke trots te halen uit de complimenten die ze van de leerkracht ontvangen. In gevallen dat de leraar de leerling toestaat om bijvoorbeeld te praten in de klas of om weg te glippen uit het klaslokaal, wordt het kind dankbaar voor de privileges die de leraar hem of haar schenkt.
  8. Intellectuele afhankelijkheid. Kinderen worden getraind om te wachten op de leraar die hen instructies geeft wat ze gaan doen. Ze worden niet aangemoedigd om zelf na te denken hoe ze moeten handelen. Het gevolg is dat de meesten afhankelijk blijven van advertenties en nieuwsberichten die hen vertellen hoe ze zich moeten kleden, leven, consumeren en denken. Met andere woorden, kinderen leren zonder enige zelfreflectie te handelen op een manier die van hen wordt verwacht.
  9. Verlies van zelf-respect. Hun zelf-respect wordt afhankelijk van opinies van ‘experts’. Maandelijkse rapporten, cijfers en ouderavonden leren kinderen dat ze niet moeten vertrouwen op hun eigen zelf-evaluaties.
  10. Bevordering van klikspaangedrag en acceptatie van constante surveillance. Kinderen worden beloond om slecht gedrag van hun medeleerlingen te rapporteren.

Als je het schoolparadigma op deze manier uiteenzet is het eigenlijk een wonder dat er nog mensen zijn wiens nieuwsgierigheid het formele onderwijs heeft kunnen doorstaan. Net als H.L. Mencken geloof ik dat verlichting van de kinderen nooit het doel van het publiek of verplicht onderwijs is geweest. Het doel is om zoveel mogelijk individuen te vormen tot hetzelfde niveau – een niveau waarin opstandigheid en originaliteit niet meer aanwezig zijn en waarin gehoorzaamheid en conformiteit centraal staan. Als de samenleving echt begaan is met de ontwikkeling van haar kinderen dan zou ze er goed aan doen om kritische vragen te stellen over het schoolparadigma.

Tot slot, een interessante quote van Noam Chomsky over het schoolparadigma:

“The whole educational and professional training system is a very elaborate filter, which just weeds out people who are too independent, and who think for themselves, and who don’t know how to be submissive, and so on – because they’re dysfunctional to the institutions.”

En zie hier een interessante video over John Taylor Gatto en zijn idee over het schoolparadigma: